3 - т а б л и ц а
Д ы б ы с т ы ң с и п а т т а м а с ы
К а т т ы л ы к
д е ң г е й і ,
д б
И н т е н с и в т і л і к ,
эрг/см3
сек
Сағаттың тықылы
20
іо-7
1
м
қашықтықтағы сыбыр
30
10—6
Баяу
әңгіме
4 0
10-5
Қаттылығы орташа сөз
60
іо-3
Қатты сөз
70
іо-2
Айқай
80
1 0 - 1
Самолет моторының шуы
103
5
м
қашықтықта
120
3
м
қашыктықта
130
ю4
Дыбыс толқындарығшң
I
интенсивтілігі мен (А/?)
т
қысымы тербелісінің амплитудасы
арасындағы байла-
нысты табайық. Оды параграфтыц басында
I
интенсив-
тіктің энергия ағыны тығыздығының орташа мәніне сэй-
кес келетіндігі көрсетілген. Бұл (82.10) бойынша:
I
= У о р =
-ү paWv,
( 8 9 . 4 )
мұндағы p — ұйтқымаған газдыц тығыздығы,
a
— орта
бөлшектері1
тербелісінің амплитудасы, яғни £ шамасы
тербелісінің амплитудасы, со — жиілі.к,
v
— толқынның
фазалық жылдамдығы.
g шамасы g = a cos w (./——-) заны бойынша өзгер-
сін. Онда
—a
— sin со
('t
— ^-)
(88.3) бойынша Ар =
= —ү
p
—
мәнін қойып,
Ap
шамасының
өзгеру за-
ңын аламыз:
д
р = -
Т
ра
“ “ sin ш
(t -
= — (Ap)msin
<0
[t
—
Осыдан I тербелісінің амплитудасы (яғни
а) (Ар)
сымы тербелісінің амплитудасымен
т
ҚЫ-
а
=
т
p l
(89.5)
қатысы арқылы байланысатындығы карінеді.
(89.4) формуласына
а
үшін (89.5) мәнін және
v
үшін
1 Ортаныц бөлшектері
деп жеке молекулалар емес, сызықтыц
мөлшері толқын ұзындығынан әлдеқайда кіші микроскопиялық (ягни
ішінде едэуір мөлшерде молекулалары бар) көлемдерді айтады.
296
(88.5) мәнін қойып, онша күрделі емес түрлендірулерден
кейін
т
{Ьр)гп
7
2Pv
(89.6)
қатысына келуге болатындығына оңай көз жеткізуге бо-
лады.
Осы формуланың көмегімен 0 ден 130
дб
аралығын-
дағы қаттылық деңгейіне
ауа қысымы тербелісінің
3-10~4
дин/см2
(яғни 2*10—7
мм
сын. бағанасынан)
1000
дин/см2
(1
мм
сын. бағанасына) дейінгі амплитуда
мәндері сәйкес келетінін есептеп шығаруға болады.
Бөлшек тербелісінің
а
амплитудасы мен бөлшек жыл-
дамдығының (£)
m
амплитудасына бағалау жасайық.
(89.5) формуласы
бойынша анықталатын
а
шамасын
бағалаудан бастайық.
болатынын ескеріп,
Л- —
~ —
~ о, 1
^Еһп-
(89.7)
A
2лд
Р
Р
қатысын аламыз (ү=1,5, олай болса, 2яү^10)
130
дб
шамасындағы қаттылық кезінде (Д
р) m (р
қа-
тынасы 10~3 ретіндегі шама болады, 60
дб
қаттылық ке-
зінде бұл қатынас шамамен 2-10—7 болады. Ауадағы
дыбыс толқындарының ұзындығы 17
м
(v = 20
гц
бол-
ғанда)-ден 17
мм
(v = 20 000
гц
болғанда)-ге
дейінгі ара-
лықта жатады. Осы мәліметтерді (89.7) формуласына
қойып, 60
дб
қаттылық кезінде бөлшектердің тербеліс
амплитудасы, ең ұзын толқындар ү ш ін ~ 3 -1 0 ~ 4
мм
және
ең қысқа толқындар ү ш ін ~ 3 -1 0 -7
мм
болатынын таба-
мыз. 130
дб
қаттылық кезінде ең ұзын толқындар үшін
тербеліс амплитудасы ~ 1,7
мм
-ге жетеді.
Гармониялық тербеліс кезіндегі (|) m
жылдамдық
амплитудасы, біздің білетінімізше,
а
ығысу амплитуда-
сын со дөңгелектік жиілікке көбейткенге тең:
асо.
(89.5) өрнсгін с.) шамасына көбейтіп:
0>
Достарыңызбен бөлісу: