EAB(t0,t0)=eAB(t0)-eAB(t0)=0.
Егер t0=const болса, онда eAB(t0)=С=const, сонымен:
0
EAB (t,t0 ) |t const eAB (t) C f (t)
(1.6)
Егер f(t) тəуелділігі белгілі болса, онда контурдағы термоЭҚК-ін өлшеу арқылы өлшеу объектісіндегі t температураны табуға болады. f(t) тəуелділігі айқын түрде жеткілікті дəлдікпен əзірге алынуы мүмкін емес, ол тəжірибелік жолымен орнатылады жəне ТЭТ-ің градуирлеуі деп аталады: термоЭҚК-ің температураға тəуелділік сызбасын құру. Градуирлеу кезінде бос шеттерінің температурасы t0=const, əдетте t0=0 оС.
ТЭТ контурында генерацияланатын термоЭҚК-ші тек қана дəнекерленушінің температурасы мен термоэлектродтың химиялық құрамына тəуелді жəне дəнекерленушілердің өлшемдері мен термоэлектродтардың геометриялық өлшемдеріне тəуелді емес.
-
ТЭТ термоэлектродтарының материалдарына қойылатын талаптар.
Екі кезкелген өткізгіш жұппен термоЭҚК құрай алады, бірақ ТЭТ-ті құру үшін термоэлектродтардың шектеулі түрлері қолданылады.
ТЭТ-ті құруға арналған термоэлектродты материалдарға бірсыпыра талаптар орнатылады:
а) термоЭҚК-нің бір мағыналы жəне сызықтыққа жақын температурадан тəуелділігі;
б) жоғары температураларды өлшеу мақсатымен қызуға төзімділігі жəне механикалық беріктілігі;
в) химиялық инерттілігі;
г) өткізгіш материалының ұзындығы бойынша термоэлектрлік біртектілігі, ол жұмыс дəнекерлеушіні градуирлеусіз қайта қалпына келтіруге жəне оны батыру тереңдігін өзгертуге мүмкіндік береді;
д) термоэлектрлік қасиеттері бойынша өзара ауыса алатын материалдарды алу мақсатымен дайындаудың технологиялылығы;
е) жоғарғы сезімталдық;
ж) температураның өлшеу дəлдігін қамтып, стандартты градуировкаларды құруға мүмкіндік беретін термоэлектрлік қасиеттерінің тұрақтылығы жəне жаңадан өндірілуі;
и) арзандылығы.
Материалдардың ешқайсысы толығымен барлық шарттарды қанағаттандырмайды, сондықтан температураның əртүрлі шектері үшін əртүрлі материалдардаң жасалған термоэлектродтар қолданылады.
Қазіргі уақытта ҚР-да қабылданған жəне 1.4 кестесінде келтірілген ТЭТ-тің бес стандартты градуировкалары қолданылады.
-
кесте - ТЭТ-тің стандартты градуировкалары
Стандартты градуировкасы
|
ТЭТ
белгіленуі
|
Диапазоны,˚С
|
Қателігі, ˚С
|
Хромель-копель (ХК)
|
ТХК
|
-50÷600
|
±(2,2÷5,8)
|
Хромель-алюмель (ХА)
|
ТХА
|
-50÷1000
|
±(4,0÷9,7)
|
Платинородий (10% родий)
- платина (ПП)
|
ТПП
|
0÷1300
|
±(1,2÷3,6)
|
Платинородий (30% родий)
– платинородий (6%
родий) ПР30/6)
|
ТПР
|
300÷1600
|
±(3,2÷5,2)
|
Вольфрамрений (5% рений) - вольфрамрений (20% рений) (ВР5/20)
|
ТВР
|
0÷2200
|
±(5,4÷9,7)
|
ТЭТ-тегі термоэлектродтың материалының қасиетіне байланысты олар екі топқа бөлінеді: термоэлектродтары асыл жəне асыл емес металдан жасалған ТЭТ; термоэлектродтары баяу балқитын қосылыстардан немесе олардың графитпен жəне басқа материалдармен комбинацияларынан жасалған ТЭТ. Бірінші топтағы ТЭТ кеңінен таралған болып табылады, олар технологиялық бақылау жəне ғылыми-зерттеу жұмыстарының практикасында қолданылады. Екінші топтағы жоғары температурадағы ТЭТ кеңінен таралмаған, өйткені олардың термоЭҚК-ің уақыт бойынша тұрақты болуы қиын жəне өзара алмастырулығы жеткіліксіз.
-
ТЭТ-тің бос шеттерінің температурасын түзету.
ТЭТ-ті грауировкалағанда бос шеттерінің температурасы тұрақты жəне t0=0˚С тең деп ұсталынады. Практикалық шарттарда температураны өлшегенде бос шеттерінің температурасы көп жағдайларда тұрақты, бірақ 0˚C-қа тең емес болады. Бос шеттерінің температурасы өзгергенде термоэлектрлік термометрдің термоЭҚК-і өзгереді, нəтижесінде түзетуді енгізу қажеттілігі туады.
0
Егер бос шеттерінің температурасы 0-ден ерекшеленіп, t ' -ке тең болса, онда
жұмыс шеттерінің температурасы t-ға тең кезінде өлшеу аспаптың көрсеткіші генерацияланатын термоЭҚК-не сəйкес болады (1.5 шартына сəйкес):
0
0
ЕАВ (t, t ' ) = еАВ(t) - еАВ( t ' ). (1.7)
Градуирлеу кестесі to = 0 шартына сəйкес келеді:
Достарыңызбен бөлісу: |