119
тозуы орын алған, жолдардың жарықтануы нормадан 2-3 есе аз, шырағдандардың
конструкциясы ескірген (шағылдырғышты ылғал мен тозаңның түсуінен қорғамай
пайдалану жарық техникалық сипаттамалардың жойылуына жəне ПƏК төмендеуіне
əкеледі), шырағдандарда тиімділігі төмен қыздыру шамдары (жарық қайтарымы 12 Лм/Вт)
жəне ДРЛ түріндегі сынап шамдары (жарық қайтарымы 55 Лм/Вт) қолданылады.
Сынап шамдары мен қыздыру шамдары бар шырағдандарды аса тиімді натрийлік
(ДНаТ) шырағдандарға айырбастауға негізделген көше жарықтандыруын жаңарту электр
энергиясын көп үнемдеуге мүмкіндік береді.
Электр үнемдеуден бөлек (электр энергиясы бөлігінде) кше жарықтандыруы
жүйелерін жаңарту тұтынылатын қуатты азайтуға мүмкіндік береді. Бұл қуат тапшылығы
сезілетін аймақтар үшін əсіресе маңызды.
Көше жарықтандыруы жүйесін қайта құру бірсыпыра маңызды əлеуметтік
аспектілерге əкеледі. Əлеуметтік жəне экономикалық салалар өзара тығыз байланыста
екені жəне əлеуметтік сипаттағы өзгерістердің көбінесе қаржы саласындағы өзгеірстерге
ұшырататыны мəлім.
Статистикалық деректерге сай жарықтандырылу деңгейінің артуы көше
қылмыстарының санын азайта отырып, елді мекендегі криминалдық жағдайға тікелей
ықпал етеді. Тəуліктің қараңғы мезгілдерінде қала көшелерінде қылмыстардың азаюы тек
жағымды əлеуметтік фактор ғана болып табылмайды, сонымен қатар қаражатты үнемдеуге
мүмкіндік береді [49].
Айна шамдар
Осы технологияны пайдаланғанда көше жарықтандыру құрылысы немесе
жаңарту шығындары тек тұтынатын электр энергиясы шығындарын айтарлықтай азайту
есебінен ғана өзін 1 жылдан аз уақыт ішінде ақтайды.
Бұл ретте жарықтандырылу жəне жарықтандырудың біркелкілігі жөніндегі
көрсеткіштер жоспарланған қолданыстағы жүйелерге қарағанда нашар болмайды. Көше
шырағдандарын жəне айна шамдарды пайдалану оларды тозаңнан жəне былғаныштан
тазарту шығындарын қажет етпейді. Осы түрдегі шырағдандардың қоршаған ортаның
əсерінен оптикалық бөліктің қорғаныш дəрежесі жоғары - IP67 (шағылдырғыш жамылғы
шамның вакуумдалған шыны сауытының ішкі бетінде болады). Шырағдандардың
оптикалық жүйесінің ПƏК 95% құрайды жəне бүкіл қызмет ету мерзімі ішінде мүлдем
азаймайды. Мұны ДНаТ шамдары мен сыртқы шағылдырғышы бар дəстүрлі
шырағдандармен қамтамасыз етуге болмайды. Олардың оптикалық жүйелерінің ПƏК
бастапқыда 85% аспайды, ал пайдалану барысында 50-60% дейін (қорғаныш əйнегі бар
шырағдандар), жəне тіптен 40% дейін (қорғаныш əйнегі жоқ шырағдандар) төмендейді.
Одан бөлек, қорғаныш əйнегі жоқ айна шам арқауындағы шырағдан оптикалық жүйесін
тазалауды қажет етпейді, тазалау шығындары сметада жоқ. Аталған түрдегі шырағдандар
бүкіл қызмет ету мерзімі ішінде сенімді жаңғыртылуды жəне жарық таратудың
тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Тиісінше, пайдаланудың бүкіл кезеңінде жарықтандыру
қондырғысының нормаланған көлемді (ашықтық жəне жарықтық деңгейі) жəне сапалық
(біркелкілік) жарық техникалық көрсеткіштері сақталады.
Дəстүрлі шамдары бар шырағдандар бастапқыдан металл шағылдырғыштың
профилін технологиялық тұрғыда дəл жасамау салдарынан жарық таратудың тұрақтылығы
жөнінде белгілі бір шашыратуы бар.
Металл шағылдырғышның жұмыс бетінің былғануы немесе тотығуы салдарынан
пайдалану кезінде жарық күшінің абсолюттік мəндерінің азаюы ғана емес, сонымен бірге
Энергия үнемдеу жəне
энергия тиімділігі