§4,§5, Астрономия – аспан денелері туралы ғылым Орта Азия ғалымдарының ғылымды дамытуға қосқан үлестері. Ерте дүниедегі халық астрономиясы



жүктеу 2,56 Mb.
Дата13.05.2022
өлшемі2,56 Mb.
#38573
түріБағдарламасы
АСПАН
  • Өткен тақырыптар бойынша қайталау
  • 1.Толық жұмыс пен пайдалы жұмыстың айырмашылығы неде?
  • 2.Пайдалы әрекет коэффициенті қалай анықталады?
  • 3. Күш моменті дегеніміз не?

Аспан денелері туралы ғылым. Күн жүйесі

  • 13.05.2022ж
  • Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
  • 7.7.1.1 – геоцентрлік және гелиоцентрлік жүйелерді салыстыру
  • 7.7.1.2 – Күн жүйесінің нысандарын жүйелеу
  • Астрономия-сөзі гректің «астро» жұлдыз, «номос» ілім, ғылым сөзінен шыққан. Астрономия –табиғат туралы көне ғылымдардың бірі.
  • Астрономия – ғарыш кеңістігіндегі жекелеген денелердің немесе денелер жүйесінде болып жатқан құбылыстарды зерттейді.
  • Аспан денелеріне жататындар:
  • • Галактикалар
  • • Жұлдыздар
  • • ғаламшарлар
  • Олардың серіктері
  • • Кометалар
  • • Метеорлар
  • • метеориттер, тб.
  • Біздің галактика «Құс жолы» деп аталады. Ол әлемнің бір кішкентай бөлшегі. Төбесінен қарағанда біздің галактика осылай көрінеді.
  • Астрономия ғылымының дамуына Орта азия ғалымдары да көп үлес қосты.
  • Мұхаммед ибн Мұса әл Хорезми(787-870 жж)
  • Әбу Әли ибн Сина (Авиценна)(980-1037 жж)
  • Әбу Насыр әл-Фараби(870 -950 жж)
  • Әл-Бируни(973 -1050 жж)
  • Омар Хаям(1048 -1131 ж. ж. )
  • Мұхаммед Тарағай Ұлықбек (13941449 жж) тб көптеген ғалымдар.
  • Астрономия ғылымының салалары:
  • Космонавтика-әлем кеңістігіндегі ғарыш аппараттарының қозғалысын талдап зерттейді; Космогония-аспан денелерінің пайда болуын және дамуын зерттейді.
  • Космология- Әлем және оның жалпы қасиеттерін зерттейді.
  • Күн жүйесі- Күннен, сегіз ғаламшардан, ғаламшар серіктерінен, көптеген ұсақ аспан делерінен(астероидар, метеориттер), кометалардан тұрады. Барлық ғаламшарлар Күнді бір бағытта және бір жазықтық бойымен айналады. Алғаш рет Күн жүйесінің құрылымын жасап, дұпыс түсіндірген поляк ғалымы Николай Коперник
  • Күн жүйесінің құрамында оны айнала қозғалатын 8 планета бар. Бұлар Күнді эллипстік орбиталар бойымен айналып жүреді.Күннен алыстау орналасуына қарай олар: Меркурий, Шолпан, Жер, Марс,Юпитер, Сатурн,Уран және Нептун деп аталады.
  • Тест.
  • 1.Астрономия нені зерттейді?
  • а) табиғат құбылыстарын
  • ә) ғарыш кеңістігіндегі денелер жүйесіндегі құбылыстарды
  • б)  галактикаларды
  • 2. Әуелі күннен табылған газ-
  • а) сутек
  • ә) оттек
  • б)  гелий
  • 3. Астрономия  нысандарын физикалық әдістермен зерттейтін бөлігі-
  • а) астрофизика
  • ә) ғарышкерлік (космонавтика)
  • б)  ғарыштану (космогония)
  • 4. Әлем кеңістігіндегі ғарыш аппараттарының қозғалысын зерттейтін –
  • а) астрофизика
  • ә) ғарышкерлік (космонавтика)
  • б)  ғарыштану (космогония)
  • 5. Аспан денелерінің пайда болуын және дамуын зерттейтін –
  • а) астрофизика
  • ә) ғарышкерлік (космонавтика)
  • б)  ғарыштану (космогония)
  • 6. Галактика деген –
  • а) планеталар жүйесі
  • ә) жұлдыздар жүйесі
  • б)  тұмандықтар мен бұлттар
  • 7. Күннен Жерге дейінгі қашықтық –
  • а) 150 км
  • ә) 150 мың км
  • б)  150 млн. км
  • 8. Күннен жарық Жер бетіне
  • а) 3 минутта жетеді
  • ә) 8 минутта жетеді
  • б)  300 минутта жетеді.
  • 9. Э. Хаббл галактикаларды пішіні бойынша неше топқа бөлді?
  • а) 5- топқа
  • ә) 2 -топқа
  • б)  3- топқа
  • 10. Біздің Галактика –
  • а) спиральдық
  • ә) эллипстік
  • б)  бұрыс
  • 11. Біздің Галактиканың жасы –
  • а) 5 млрд. жыл
  • ә) 15 млрд. жыл
  • б)  12 млрд. жыл
  • 12. Күннің пайда болғанына –
  • а) 5 млрд. жыл
  • ә) 15 млрд. жыл
  • б)  12 млрд. Жыл
  • Жауаптары:
  • Бекіту сұрақтары
  • 1.Астрономия ғылымының дамуына қандай жағдайлар түрткі болды?
  • 2.Астрономияның негізгі мақсаты қандай ,нені зерттейді?
  • 3.Астрономияның дамуына Орта Азиядан шыққан қандай ғалымдар елеулі үлес қосты?
  • 4.Галелейдің астрономияға қосқан жаңалықтарының басты ерекшелігі не?
  • 5.Қандай ғалымдарды астрономияның негізін салушы деуге болады?
  • 6.Птоломейше Әлем жүйесінің құрылысы қалай?
  • 7.Әлемнің гелиоцентрлік жүйесінің мәнісін қалай түсіндіруге болады?
  •  

жүктеу 2,56 Mb.

Достарыңызбен бөлісу:




©g.engime.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
Жұмыс бағдарламасы
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бекіту туралы
қызмет стандарты
Сабақ тақырыбы
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасы
Әдістемелік кешені
республикасы білім
титулдық парағы
Сабақ жоспары
білім беретін
Қазақстан республикасының
Қазақстан облысы
Конкурс туралы
жылдарға арналған
мемлекеттік әкімшілік
бойынша оқыту
Республикасының білім
біліктілік талаптары
жұмыс істеу
қойылатын жалпы
мемлекеттік қызметшілері
ткізу туралы
жалпы біліктілік
денсаулық сақтау
қатысушыларға қойылатын
қағидаларын бекіту
қатысушыларына арналған
мамандығы бойынша
ортақ біліктілік
арналған ортақ
пәнінің мұғалімі
конкурс қатысушыларына
Мектепке дейінгі
бағдарламасының титулдық
жалпы білім
Республикасы кіметінің
біліктілік талаптар
Республикасы білім
мамандығына арналған
жұмыспен қамту
мемлекеттік мекемесі
мектепке дейінгі
Конкурс ткізу
Бастауыш сынып
учебная программа