110
Дағдарысқа қарсы бағдарлама: әлеуметтік қорғау жүйесі;
сыртқы экономикалық саясат; ұйымдасқан қылмыспен күресті
күшейту; атқарушы билік және басқару органдарды қайта құру және
бағдарламаны жүзеге асыру механизмі сияқты бөлімдерден тұрады.
Дағдарысқа қарсы шаралардың берілген бағдарламасы уақытша
шектелген (1993-1995 жж.), бірақ ол экономиканы басқарудағы
басты өзгерістерге сәйкес толықтырылып өзгертілуі орынды.
Осылайша Қазақстан Республикасының Президентінің «Болашақта
экономикалық реформаны жүргізудің белсенді шаралары туралы»
қаулысы қабылданған. Мұнда ұлттық валютаның енгізілуімен
Қазақстанның халықаралық ұйымдар және әлемдік бірлестіктің
жекелеген елдерімен жасаған келісімдердің енгізілуін ескере
отырып, «Дағдарысқа қарсы шаралар және 1994-1995 жылдардағы
экономиканы тұрақтандыру бағдарламасын» жасап шығару
көрсетілген.
17. Қазақстанда экономикалық дамудың негізгі
стратегиялары
Стратегия «Қазақстан-2030» және
оның бірінші онжылдығының іске асуы
Қазақстан
экономикасын
жоспарлау
тарихында
«Қазақстан-2030» стратегиясы ерекше орын алады. Индикативтік
жоспарлау шеңберінде ол ұзақ мерзімді мақсаттарды анықтап
нақтылы бағыттарды көрсетіп және оларды қалай іске асыру
жолдарын айқындайды. Осы стратегияны басшылыққа ала отырып,
Қазақстанның қарқынды өсіп келе жатқанына он жылдан асты.
Стратегия «Қазақстан-2030» Кеңес Одағы тарағаннан кейінгі
уақытта болған емес және бұған ұқсас документ кездеспеген.
Стратегияның іске асуы ұзақ, орта және қысқа мерзімді кезеңдерде
өтуге тиіс. Шамамен мұны мынадай үлгімен көрсетуге болады:
112
негізделген тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етуде еді.
Мұның орындалу барысы: өткен онжылдықта елдегі ЖІӨ (жалпы
ішкі өнім) 22 млрд. АҚШ долларынан 100 млрд. долларға дейін,
бес есе дерлік ұлғайды. Жан басына келетін ЖІӨ осы кезеңде 3,7
есеге өсті. Қазақстан экономикасына тартылған тікелей шетелдік
инвестициялардың көлемі 70 млрд. АҚШ долларынан астамға
жетті. Бұл Орталық Азияға тартылған барлық инвестициялардың
80 пайызы. Сыртқы сауда айналымы он жылда 6 еседен астамға
ұлғайды.
Төртінші
басымдылық,
барлық
қазақстандықтардың
денсаулығын, білім мен әл-ауқатты іске асыру болды. Халықты
әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесінің қамтуы айтарлықтай кеңейді.
Соңғы он жылда Қазақстандықтардың көбісінің тұрмысы елеулі
түрде өзгерді, олардың ақшалай табыстары 6,5 есе өсіп, орташа
айлық жалақы 5 есе дерлік ұлғайды.
Бесінші басымдылық, энергетикалық ресурстарды дамытуды іске
асыру болды. Өткен жылдары мұнай-газ өнеркәсібі экономиканың
басқа салаларын соңынан ілестірген локомотиві-тін Сондықтан
энергетикалық ресурстарды дамыту ұзақ мерзімді басымдылыққа
ие болды.
Алтыншы басымдылық. Инфрақұрылымды дамыту – бұл салада
көп істер атқарылды. 1997-2006 жылдары республикалық бюджет
қаражатынан 280 млрд. теңгеден астам қаржы игерілді. Осының
есебінен 4 мың шақырым шамасында автожолдар салынып, қайта
жөнделді, 13 мың шақырымнаң астам автожол күрделі және ағымды
жөндеуден өткізілді.
Жетінші басымдылық, кәсіби үкіметті қалыптастыру.
Қазақстанда терең әкімшілік реформаларды жүргізуге кірісті.
Осынау жылдары Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттік
құрылды. «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа
қарсы күрес туралы», «Әкімшілік рәсімдер туралы»; Заңдар,
Мемлекеттік қызметкерлердің ар-намыс кодексі қабылданды.
Қазақстанның тұрақты
даму стратегиясы
Тұжырымдамада біртұтас мақсат ретінде елдің дамуының
экономикалық, әлеуметтік, экологиялық үш векторы қарастырылған.
Тұжырымдаманың мақсаты ұзақ мерзімді болашақта экономикалық,