19.6 Сазды еңісьі бекіту
«Главный» карьердегі борттардың солтүстік батыс және батыстағы үстіңгі кемерлер жоба бойынша сазды жыныстардан тұрады. Олардың қалыңдығы 20 м-ден 35 м дейін. Жобадағы контур бойынша 525 м ұзындықты құрайды. Басқа сазды аймақтар деформацияға ұшыраған. Олар сазды ылғалдату кезінде және жартасты жыныстарды үйінділеген кезде пайда болады. Осы аймақтағы қиын науалар үшін жасаланған арықтар талаптарға сай келмейді, өйткені су науамен емес оның сырт жағынан сазды массивтерден қатынаста болды.
19.7 Сазды еңістердің беріктілігін барлау
Сазды еңістерді барлау танымалы әдіспен жүргізіледі. Үстіңгі кемерлердің беріктілігін бөлшектеп бағалауын қараймыз.
Киын сазды жыныстар қима бойынша 15-15. осы аймақтағы жыныстың қалыңдығы 30 м. сазды массивтердің беріктілік сипаттамасы келесіден қабылданады. Қызғылт түсті саз К1 = 0,06 МПа және ішкі үйкеліс бұрышы ρ1 = 160.
Жасыл түсті сазбен қосылуы К2 = 0,09 МПа және ішкі үйкеліс бұрышы βρ2= 180.
Сазды тығыздығы К' = 2,20 ∙ 103 кг/м3.
Жыныспен саздың қатынасы γ = 0,026 МПа үйкеліс бұрышы ρ = 70.
Сазды еңістің әдісін бұрғылау үшін параметрлерін біле отырып шектік тепе-теңдік шартын қарастыру керек және графоматематикалық әдіспен орындалады.
Беріктілік коэффициенті n1 осыдан n1 = 1,0 еңістің уақытша беріктілігі.
19.4 кестеде сазды еңістің беріктілігін бағалау және есептеуі көрсетілген.
Кесте 19.4 – 15-15 қима бойынша еңістің беріктілігін бағалау
Блок №
|
Блок-ң салмағы Рі, т
|
Көлбеу-к бұрышы δ1, град
|
Рі sin δ1 т
|
Рcos δ1Рі
|
Жербетінің жылжу ұзын-ы
|
Сцепления Кі, т/м2
|
Кі li
|
1
|
1100
|
50
|
824,4
|
158,4
|
40
|
6,0
|
240,0
|
2
|
847
|
-16
|
-233,5
|
100,0
|
52
|
2,0
|
104
|
Σ
|
|
|
609,1
|
258,4
|
|
|
344
|
Беріктілік коэффициенті n1 тең болғанда.
(19.12)
Сазды еңіс шектік беріктік жағдайда орналасқан. Осы аймақты барлау кезінде ашылған жарықшақтар табылады, яғни осы сазды еңістің шектік беріктік жағдайын айқын көрсетеді. Есептеулер кезінде сазды еңістің беріктілік коэффициентін анықталды ол 1,56 га тең.
Сазды еңістің беріктілігі батыстағы 6-6, 5-5, 4-4, 3-3 қималарда көрсетілген. (19.5 - 19.8 сурет) және 19.5 кестеде шыққан нәтижесін көруге болады.
Кесте 19.5 – Сазды еңістің параметрлері және олардың беріктілігін бағалау
№ разряд
|
Сазды еңістің биіктігі, Н∙м
|
Еңістің көлбеу бұрышы α град
|
Еңістің беріктік коэффициенті
|
6-6
|
24,0
|
28
|
1,26
|
5-5
|
23,0
|
25
|
1,25
|
4-4
|
22,0
|
29
|
1,30
|
3-3
|
22,0
|
33
|
1,25
|
15-15
|
30,0
|
20
|
0,99
|
Карьердің батысындағы сазды еңістің уақытша беріктілік жағдайы болуы көрсетіледі. ny < 1,50 және бұл аймақтық ылғалдылығы өте жоғары. Сазды еңістің құлау бұрышы 100-180-қа тең жетеді. Осы жағдайда саз балшық опырылу үшін оны контурмен бекіту керек.
19.8 Контурфорстың параметрлерін есептеу
Контурфорст (сазды еңісті жартасты жыныстармен себу). Саздың опырылуына кедергі жасайды. Сулардың жер бетіне шығуына көмектеседі.
Контурфостық параметрін табу әдісі еңістің әр келкілік беріктілігі жоғары болғанша жартасты сеуіп одан беріктілік коэффициенті табылады ny ≥ 1,5.
Контурфост жынысының сипаттамалық беріктілігі құрайды; сцепление Кқоныр = 0,015 МПа ішкі үйкеліс бұрышы Рконыр= 310 және тығыздығы γн = 2,4103 кг/м3.
15-15 қима бойынша контурфостпен еңістің соңғы көрсеткіштері көрсетілген.
Достарыңызбен бөлісу: |