Үлгілер арнайы үзгіш сынау машиналарында сыналады. Бұл машиналар күш пен үлгі деформациясын өлшей алатын аспаптармен қамтамасыз етілген. Сынау кезінде аспаптармен жазылып алынған, күш пен үлгі деформациясының арасыңдағы тәуелділік созу диаграммасы деп аталады.
III.7-суретте аз көміртекті болаттың созу диаграммасы көрсетілген. Диаграмманың абсдисса осіңде үлгінің деформациясы — абсолют созылу шамасы, ал ордината осінде деформацияны тудырушы күш өрнектелген.
Алынған диаграмма P, ∆l координаттары арқылы тұрғызылғандықтан, үлгінің өлшемдеріне тәуелді. Неғүрлым үлгінің диаметрі үлкен болса, оны үзуші күштің шамасы да соғұрлым жоғары болады. Үлгінің есептеу ұзындығы үлкен болған сайын абсолют деформациясының шамасы да үлкен. Бұл тәуелділіктен құтылу үшін ордината осін арқылы, ал абсцисса осін арқылы өрнектейді (Ш.8-сурет). Диаграмманың ОА ара-лығының жоғарғы А нүктесіне сәйкес келетін кернеу, материалдың пропорционалдық шегі деп аталып, келесі формуламен анықталады
Достарыңызбен бөлісу: |