Студенттер үшін «Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы»



жүктеу 139 Kb.
Дата19.11.2018
өлшемі139 Kb.

042-14.5.02.01.20.16/02- 2010

№1 басылым 30.09.2010

Беттің беті



ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ

ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

3 деңгейлі СМЖ құжаты



ПОӘК

ПОӘК

042-14.5.02.01.20.16/02- 2010



«Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәнінің оқу-әдістемелік кешені

№1 басылым

30.09.2010


5В01141 – «тарих» мамандығына арналған



Студенттер үшін

«Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы»

ПӘНІНІҢ ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

(СИЛЛАБУС)

Семей

2013
1 ӘЗІРЛЕГЕН
Құрастырған Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарих» кафедрасының профессоры Байсарина Қымбат Қабидолдақызы.
2 ТАЛҚЫЛАҒАН
2.1 Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарих» кафедрасының отырысында талқыланды.

«» қыркүйек 2013 ж. № хаттама


Кафедра меңгерушісі ________ Мухаметжанова Н.А.
2.2. Гуманитарлық-заң факультетінің оқу-әдістемелік бюросының отырысында талқыланды.

«» қыркүйек 2013 ж. № хаттама


Төрайым ________
2.3. Гуманитарлық факультеттің ғылыми кеңесінің отырысында талқыланды.

«» қыркүйек 2013 ж. № хаттама


Ғылыми кеңес төрағасы____________Мамырбеков А.М.

3 БЕКІТІЛДІ
Университеттің Оқу-әдістемелік кеңесінің отырысында шығаруға мақұлданған және ұсынылған.
«__» 2013 ж. № хаттама
ОӘК төрағасы, бірінші проректор ______ Искакова Г.К.

Мазмұны
1 Жалпы ереже

2 Пәнді оқу бойынша әдістемелік нұсқау

3 Курс форматы және саясаты

4 Бағалау саясаты

5 Сабақ түрлері бойынша пәннің мазмұны және сағаттарын бөлу

6 СОӨЖ және СӨЖ мазмұны

7 Пән бойынша оқу үрдісінің күнтізбелік сызбасы



1 Жалпы ереже

  • Оқытушының аты-жөні – Байсарина Қымбат Қабидолдақызы

  • Кафедра –«Қазақстан тарих»

  • Байланыс ақпараты – 360225, №1 оқу ғимараты, 1006-кабинет;

  • Дәрісті өткізу орны – №2 оқу ғимараты; 407-дәрісханасы;

  • Пән атауы – «Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы»;

  • Кредит саны – 3;

  • Оқу жұмыс жоспарынан көшірме;


1.1 Оқу жұмыс жоспарынан көшірме:

кесте-1



Курс

Семестр

Кредит

Лекция

Семинар

СӨЖ

ОСӨЖ

Барлығы

Бақылау түрі (семестр)

4

ҮІІ

3

30

15

45

45

135


емтихан


1.2 Пәннің мазмұнының қысқаша сипаты:

«Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәні тарихшы- студенттерді оқыту барысында негізгі элемент болып табылады. Тарихты зерттеу әдістерінің дамуымен, тарихшылардың алдында жалпы тарихи үрдісте өз халқының орнын анықтау тұрды. Осыған байланысты, көрші халықтардың ортағасырлық тарихы түпкілікті зерттеле бастады. Ақыр аяғында дүние жүзі халықтарының тарихи даму процесінің заңдылықтарын іздеу әдісі қалыптасты. Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы оқыған кезде студент ежелгі дүниеден бастап Еуропаның тарих ғылымының генезисін және одан ары қарайғы дамуын көре алады. Тарих теориясы мен методологиясының негізгі ұғымдар жүйесі және категорияларымен танысып, зерттеу әдістерін меңгереді.

Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы пәнінде ғылыми- тарихи білімдердің пайда болуы және жинақталуы, тарихи ойдың дамуы,тарих ғылымының қалыптасуы және дамуы,әр кезеңдегі тарихи таным мен ойлау заңдылықтары ашылады.

Тарихи үрдісті және танымды түсіндіру (тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы) тарих философиясының негізгі міндеті болып табылады. «Тарихтың философиясы» терминін Вольтер енгізді, ол бұл түсінікті ғылыми тарихтың белгілерін анықтау үшін қолданды. Одан кейін Гердер мен Гегель бұл терминді тприхи үрдісті жалпылау жеке тарихтарды біртұтас әлемдік тарихқа тоғыстыру үшін қолданды. Тарих философиясының міндеттері тарихи үрдістің дамуының басты себептері мен факторларын анықтау. Кейіннен «тарихтың философиясы» терминінің мазмұны кеңейтілді. Риккерт, одан кейін Коллингвуд бұл түсінікке тарихи білім мен таным туралы ілімді еңгізді. Бұл ілімді бірқатар ғалымдар тарихтың методологиясы деп те атайды. Өйткені бұл жағдайда тарихтың философиясы тарихи танымның теориялы формаларына қатысты алғанда рефлекция функцияларын атқарады.



1.3 «Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» курсын зерделеудің негізгі мақсаты:

  • студенттерді тарихтың философиясы мен методологиясының негізгі түсініктерімен таныстыру;

  • студенттерді тарихнамалық зерттеуде тарихилық принципін саналы түрде қолдануға бағыт беру;

  • студенттерді неғұрлым белгілі теориялық бағыттармен, мектептермен, концепциялар мен және оның өкілдерімен таныстыру;

  • тарихи танымның принциптерін, тарихи теорияның категориялары мен заңдылықтарын түсіну, тарих ғылымында жинақталған әртүрлі бағыттағы методологиялық теорияларды меңгеру арқылы студенттердің тарихты оқыту мен зерттеуде өзіндік бағдарын анықтауға негіз болатын білім беру.




    1. 1.4 «Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәні курсын зерделеудің негізгі міндеттері:

- тарих ғылымының даму заңдылықтарын анықтау және тарихи ойдың түрлі бағыттарының теориялық- методологиялық принциптерін үйрену;

- адамзат тарихының дамуына формациялық және өркенниеттік тұрғыдан қарау негізлерін түсіндіру;

- жас тарихшылардың бойында тарих ғылымының қазіргі даму дәрежесіне сай зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру;

- тарихи фактінің ерекшеліктерін және тарихи танымның деңгейлерін, тарихи теорияның қалыптасуының жолдарын түсіну.


1.5 Курс пререквизиттері:

- Ежелгі дүние тарихы. Ежелгі Шығыс тарихы. Қазақстанның ежелгі заман тарихы.

- Орта ғасырлар тарихы. Азия және Африка елдерінің орта ғасырлар тарихы. Қазақстанның орта ғасырлар тарихы.

- Еуропа және Америка елдерінің жаңа және қазіргі заман тарихы. Азия Африка елдерінің жаңа және қазіргі заман тарихы. Қазақстанның қазіргі заман тарихы.

- Философия, саясаттану, мәдениеттану.

1.6 Курс постреквизиттері:

- Шетелдер тарихының тарихнамасы.

- Қазақстан тарихының тарихнамасы.

- Деректану.

- Тарихнама;

- философия;


2 Пәнді оқыту бойынша әдістемелік нұсқаулар

«Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәні бойынша әрбір сабаққа студенттер жоспардағы негізгі және қосымша әдебиеттер тізіміне сәйкес және баспасөз материалдарын пайдаланып дайындалуы тиіс (негізгі бөлімдер мен тараулар әрбір сабаққа анықталып отырады). Студенттерге жазбаша жұмыстарды орындау барысында Шәкәрім университетінің компьютерлерін пайдалануға, сол арқылы интернетке кіріп, мағлұматтар және ақпараттар алуға рұқсат беріледі.

Оқу барысында студенттердің тарихнамалық және деректік базаның кеңеюіне, ғылыми айналымға жаңа деректер тобының молынан таратылуына байланысты, нақты тарихи оқиғаның, құбылыстың немесе процестің әр түрлі деректерде әртүрлі бейнелетіндігі, сондықтан оларды бір-бірімен салыстырып, сыннан өткізу қажеттігіне көз жеткіздірте білуді меңгеруі тиісті. Деректану пәнінде тарихнамалық белгілі бір проблемаларға арналған тарихи еңбектер жиынтығын талдауға үйрету үрдісі қалыптастырылған.

Тарих ғылымдарының даму тарихы- қоғамдық ойдың, бүкіл рухани мәдениетінің бір бөлігі болып табылады. Тарих ғылымдарының даму тарихын оқып білу, адамның ой-өрісін кеңейтеді, әр кезеңдегі тарих ғылымдарының даму дәрежесін анықтап, әр түрлі проблемалардың зерттелуін талдау жасауға бейімдейді.


3 Курс форматы және саясаты

Аудиториялық уақытқа кіретіндер: дәрістер, оқылған материалдарды пікір алмасу, әртүрлі материалдарды және кейстерді талдау. Әрбір сабаққа студенттер жоспардағы негізгі және қосымша әдебиеттер тізіміне сәйкес дайындалуы тиіс (негізгі бөлімдер мен тараулар әрбір сабаққа анықталып отырады). Бақылау жұмысқа қатыспаған және кешіккен студент ешқандай балл алмайды.

Әрбір сабақтын бас кезінде шағын бақылау жұмысы жүргізіледі, ол өткен дәрісте қарастырылған негізгі ұғымидарға қатысты 5 ашық сұрақтан не болмаса дұрыс/ дұрыс емес типтес сұрақтардан тұрады. Студенттердің барлығы 10 бақылау жұмысын орындайды. Әрбір бақылаудың ең көп шегі 10 балл (2 балл * 5 сұрақ 10 балл).

Негізгі ұғымдар әрбір дәріс барысында түсіндіріледі. Сабақтарға қатысу және негізгі ұғымдарды, анықтамаларымен, түсініктерімен жазу студенттердін міндеті. Егер студент белгілі бір себептермен сабаққа қатыспаса, дәрісті ол топтағы басқа бір студенттер алуы керек. Ал оқытушы дәрісті сабақттан тысқары уақытта студентке беруді тиіс емес (қандай себеп-салдары болса да).

Әрбір сабақта студент қаралатын материалдарды талқылауға белсенділікпен қатысуы керек. Оның белсенділігі жауап беру сапасы негізінде бағаланады. Жеке жауап беру мен топ құрамында сөз сөйлей қарастырылады.

5 аптада әрбір студентке талдау үшін жеке кейс ұсынылады. Оны жоспарға сәйкес талдап, жазбаша түрде оқудың 7 аптасында тапсыруға міндетті (талдау жоспары әрбір кейсте беріледі).

Курстың сонында таңдап алынған тақырыпқа сәйкес жеке зерттеу жұмысы ұсынылады. Егер тыңдаушылар бірдемені түсінбесе, оқытушыдан сұрауға болады.

Студенттерге жазбаша жұмыстарды орындау барысында Шәкәрім университетінің компьтерлерді пайдалануға рұқсат беріледі. Студенттер Шәкәрім университетінің кітапханасында жұмыс істеп, кітапхана ережесіне сәйкес кітаптарды үйге алуына болады.

Емтихан: қорытынды емтихан ауызша өткізіледі.
4 Бағалау саясаты

Әртүрлі жұмыстар түрлерін бағалау шкаласы және критерийлері



Студенттердің білімін бағалау шкаласы кесте-2

Бағаның әріпті эквиваленті

Баға

Балл

Пайыз

A

Өте жақсы

4,00

95-100

A-

Өте жақсы

3,67

90.94

B+

Жақсы

3,33

85-89

B

Жақсы

3,00

80-84

B-

Жақсы

2,67

75-79

C+

Қанағаттандырылған

2,33

70-74

C

Қанағаттандырылған

2,00

65-69

C-

Қанағаттандырылған

1,67

60-64

D+

Өту баллы

1,33

55-59

D

Ең төмен өту баллы

1,00

50-54

F

Ең төмен

0,00

0-49

I

Аяқталмаған

NA




W

Оқудан шығарылған

NA




AW

Әкімшілік үкім бойынша оқудан шығарылған

NA




P

Өтті (қорытынды тест)

NA

0


Әртүрлі жұмыстар түрлерін бағалау критерийлері кесте-3

Жұмыс түрі

Баллдар

Тәжірибелік сабақта жауап беру

0,35

Аннотация (әрбір жұмысқа)

0,3

Жазбаша жұмыс (әрбір жұмысқа)

0,2

Реферат (әрбір жұмысқа)

0,3

Дискуссияда қатысу (әрбір жұмысқа)

0,3

СӨЖ (СОӨЖ) шегінде ауызша жауап беру (әрбір жұмысқа)

0,4

Межелік бағалау (әрбір жұмысқа)

5

Ағымды бақылау жұмысы (әрбір жұмысқа)

5

Зерттеу жұмысы (курстық жұмыс)

4,75

Емтихан

60

Барлығы

100


5 Сабақ түрлері бойынша пәннің мазмұны және сағаттарын бөлу кесте-4

Тақырып аттары



Сағат саны

Дәріс

Практикалық сабақ

СӨЖ

1

2

3

4

Тақырып 1.

«Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәні.

1.Тарихи үрдіс және таным теориясы пәні.

2.Тарихи үрдіс – тарих философиясының пәні.

3.Пәннің категориялық аппараты


2

1

3

Тақырып 2.

Тарихи үрдістің категориялары және сипаты.

1.Тарихи теория- тарихи үрдіс теориясы.

2. «Қоғамдық- экономиялық формация» категориясы.

3.Тарихи үрдістегі субьективтілік пен обьективтілік диалектикасы


2

1

3

Тақырып 3.

Тарихи заңдылық категориясы.

1.«Тарихи заңдылық» ұғымы.

2.Қажеттілік пен кездейсоқтық. Альтарнативтілік.

Тарихтың көп өлшемділігі


2

1

3

Тақырып 4.

Тарихи танымның ерекшелігі.

1.Тарихтың позитивистік методологиясындағы субьект пен обьект мәселесі.

2.Тарихи таным –ғылыми таным.



2

1

3

Тақырып 5.

Тарих ғылымының пәні.

1.Тарих пен идеологияның өзара қатынастары.

2.Тарих және саясат.тарих ғылымының саяси функциялары.

3.Тарих және қоғамдық сана.


2

1

3

Тақырып 6.

Тарихи танымның әдістері.

1.Жалпы ғылыми әдістер.

2.Арнаулы тарихи әдістер.



2

1

3

Тақырып 7.

Тарихи танымның негізгі методологиялық принциптері.

1.Тарихилық принципі – болмысты танудың жалпы методологиялық принципі.

2.Тарихилық принципінің формалары.

3.Неопозитивизм және тарихилық..


2

1

3

Тақырып 8.

Тарихи деректің методологиялық мәселелері.

1.Ғылыми әдебиеттегі «тарихи дерек» түсінігінің мазмұны.

2.Тарихи деректің әлеуметтік табиғаты, гносеологиялық функциясы.



2

1

3

Тақырып 9.

Тарихи факт.

1.«Тарихи факт» ұғымы

2.Ғылыми тарихи факт және оның түрлері.



2

1

3

Тақырып 10.

Тарихи теория.

1.Теория ның тарих ғылымындағы қызметі.

2.Тарихи түсінік және оның гносеологиялық түрлері.

3.Әлеуметтік және тарихи заңдар.


2

1

3

Тақырып 11.

Тарихи үрдістің қазіргі заманғы мәселелері .

1.М.Вебердің идеалды түрлер теориясы. В.Шубарт пен П.Сорокиннің мәдени- тарихи талдауы.

2.Тарихты формациялы және өркенниеттік тұрғыдан түсіндіру және олардың қазіргі кезеңдегі арақатынасы.

3.Ұзын толқындар теориясының қалыптасуы.

4.К.Поппердің идеялары.

Хаос теориясы


2

1

3

Тақырып 12.

Тарихи заңдар.

1.Тарихи заңдар тарих ғылымының элементі ретінде.

2.Әлеуметтік заңдар

3.Тарихи заңдар.


2

1

3

Тақырып 13.

Шпенглердің мәдени- тарихи концепциясы.

1.О.Шпенглердің өмірбаяны.

2.Концепцияның негізгі тұжырымдары



2

1

3

Тақырып 14.

А.Дж.Тойнбидің локальды-өркенниеттік теориясы

1.А.Дж.Тойнбидің өмірбаяны

2Теорияның

негізгі тұжырымдары.


2

1

3

Тақырып 15.

К.Ясперстің өзекті уақыт теориясы

1.К.Ясперстің ғылыми ортасы.

2Теорияның негізгі тұжырымдары



2

1

3

барлығы

30

15

45


6 СОӨЖ және СӨЖ мазмұны

СОӨЖ және СӨЖ жоспары кесте-5





СОӨЖ

СӨЖ

Аудиториялық

Аудиториядан тыс

1

Тақырып 1. «Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәні.

1.Тарихи үрдіс және таным теориясы пәні.

2.Тарихи үрдіс – тарих философиясының пәні.

3.Пәннің категориялық аппараты.



Генрих Риккерттің

«Тарих философиясы» атты еңбегін талқылау



Пән бойынша түрлі әдебиеттер тізбегін жасау,қысқаша аннотация жазу.

22

Тақырып 2.

Тарих философиясының қалыптасуы және дамуы.

1 «.Тарих философиясы» -ұғымы.

2.Тарих философиясының немістік мектебі.

3.Тарих философиясының француз мектебі.

4.Пәннің категориялық мектебі.



Н.Бердяев. Тарихтың мәні.


Пәнге байланысты термин сөздер жинағын құрастыру


33

Тақырып 3. Тарихи үрдістің категориялары және сипаты.

1.Тарихи теория- тарихи үрдіс теориясы.

2 «.Қоғамдық- экономиялық формация» категориясы.

3.Тарихи үрдістегі субьективтілік пен обьективтілік диалектикасы



Тарих терминінің маңызы. Тарих пәні ғылым ретінде.

Христиандық тарихнама

4.

Тақырып 4.Тарихи заңдылық категориясы.

1. «Тарихи заңдылық» ұғымы.

2.Қажеттілік пен кездейсоқтық.Альтарнативтілік.

Тарихтың көп өлшемділігі.



Тарихи қажеттілік және кездейсоқтық.. Тарихтағы кездейсоқтылық рөлі.


Р.Коллингвудтың неогегелиян дық тұжырымда масы

55

Тақырып 5.Тарихи танымның ерекшелігі.

1.Тарихтың позитивистік методологиясындағы субьект пен обьект мәселесі.

2Тарихи таным –ғылыми таным.


Тарих ғылымының ғылыми танымдық қызметі.

«Қоғамдық-экономикалық формация», «өркениет», және «мәдени-тарихи жүйелер»: салыстырма лы талдау

6.

Тақырып 6. Тарих ғылымының пәні.

1.Тарих пен идеологияның өзара қатынастары.

2.Тарих және саясат.тарих ғылымының саяси функциялары.

3.Тарих және қоғамдық сана.



Тарихи теорияның принциптері.


Тарих ғылымының саяси-идеологиялық қызметі.

77

Тақырып 7.Тарихи танымның әдістері.

1.Жалпы ғылыми әдістер.

2.Арнаулы тарихи әдістер.


Тарихи зерттеудегі танымның теориядық деңгейлері.

Тарих ғылымындағы танымның эмпирикалық деңгейі, оның мазмұны.

88

Тақырып 8Тарихи танымның негізгі методологиялық принциптері.

1.Тарихилық принципі – болмысты танудың жалпы методологиялық принципі.

2.Тарихилық принципінің формалары.

3Неопозитивизм және тарихилық..



Тарихи танымның принциптері.

Тарихи зерттеудегі психология лық талдау әдістері.

99

Тақырып 9. Тарихи деректің методологиялық мәселелері.

1.Ғылыми әдебиеттегі «тарихи дерек» түсінігінің мазмұны. 2.Тарихи деректің әлеуметтік табиғаты, гносеологиялық функциясы.



Тарихи таным әдістері.

Хосе Ортега- И- Гассет.

Тарих жүйе ретінде.




110

Тақырып 10.Тарихи факт.

1. «Тарихи факт» ұғымы

2.Ғылыми тарихи факт және оның түрлері.


Э.Трельч. Тарихшылдық және оның мәселелері.

А.Дж.ТойнбиТарихи ойлаудың салыстырма лылығы.

111

Тақырып 11. Тарихи теория.

1.Теория ның тарих ғылымындағы қызметі.

2.Тарихи түсінік және оның гносеологиялық түрлері.

3.Әлеуметтік және тарихи заңдар.



Г.Зиммель Тарихи уақыт мәселелері.

Б.Кроче. Тарих теориясы.


112

Тақырып 12.

Тарихи үрдістің қазіргі заманғы мәселелері .

1.М.Вебердің идеалды түрлер теориясы.В.Шубарт пен П.Сорокиннің мәдени- тарихи талдауы.

2.Тарихты формациялы және өркенниеттік тұрғыдан түсіндіру және олардың қазіргі кезеңдегі арақатынасы.

3.Ұзын толқындар теориясының қалыптасуы.

4.К.Поппердің идеялары.

Хаос теориясы


Ф.Фукуяма. Тарихтың аяқталғаны ма?

Б.Б.Ермұхановтың «Историчес кие воззрения мыслителей ХХ века» атты еңбегін талқылау.


7 «Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәні бойынша оқу үрдісінің күнтізбелік сызбасы

«Тарихи үрдіс және тарихи таным теориясы» пәні бойынша оқу үрдісінің күнтізбелік сызбасы кесте-6





Апта

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

1

Бақылау

Түрі


Б

Х

К

Т1

Х

К

б/ж


Х

К

Т2

К

Р

К

К

б/ж

2

Балл

Көрсеткіштері



5

5

5

5

5

5

5

5

5

5

5

5

5

5

5

Р-реферат

Х-хабарлама

К-конспект

б/ж-бақылау жұмысы

Б-библиография



Т1-термин

Т2-тест құрастыру

жүктеу 139 Kb.

Достарыңызбен бөлісу:




©g.engime.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
Жұмыс бағдарламасы
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бекіту туралы
қызмет стандарты
туралы хабарландыру
Сабақ тақырыбы
Әдістемелік кешені
Қазақстан республикасы
республикасы білім
титулдық парағы
білім беретін
Сабақ жоспары
Қазақстан облысы
Конкурс туралы
Қазақстан республикасының
жылдарға арналған
мемлекеттік әкімшілік
бойынша оқыту
біліктілік талаптары
Республикасының білім
қойылатын жалпы
мемлекеттік қызметшілері
жалпы біліктілік
жұмыс істеу
ткізу туралы
қатысушыларға қойылатын
қағидаларын бекіту
қатысушыларына арналған
ортақ біліктілік
мамандығы бойынша
денсаулық сақтау
арналған ортақ
конкурс қатысушыларына
пәнінің мұғалімі
Мектепке дейінгі
бағдарламасының титулдық
Республикасы кіметінің
біліктілік талаптар
жұмыспен қамту
мамандығына арналған
мемлекеттік мекемесі
Бастауыш сынып
Республикасы білім
жалпы білім
Конкурс ткізу
мектепке дейінгі
облысы бойынша